Vinnerne av skrivekonkurransen

Premien bestående av 5000 kr, livsvarig medlemskap i Skogselskapet, jubileumsbok, påskeegg og røde roser ble delt ut fredag før påske i storefriminuttet.

Tusen takk til alle dere som sendte oss så mange flotte bidrag til skrivekonkurransen. Det var ikke lett å velge men det måtte vi likevel gjøre, vinnerne er:

1. premie

Margaret Bø Hveding, 18 år fra Ræge. Stavanger Katedralskole.

”Det enklaste er ofte det beste – plant eit tre!”

 2. premie

Hanne Ådnanes, 16 år fra Hundvåg. Stavanger Katedralskole.

”Trollet i skogen” 

 3. premie

Ingunn Gjærde, 18 år fra Nedstrand. Skeisvang vgs.

”Skogen redder verden”

 4. premie

Oluf Martinius Brand, 18 år fra Hafrsfjord. Øksnevad vgs.

Dikt ”Skogen”

Alle fire vinnerbidragene ligger som vedlegg i høyre marg. Vinnerne får en pengepremie, livsvarig medlemskap og en jubileumsbok fra Skogselskapet i Rogaland. Gratulerer hjerteligst alle sammen!

 Vinnerbidraget:

Det enklaste er ofte det beste - plant eit tre!

Lauvtrea klorer seg fast langs dei steile bakkane på Ryfylkeøya. Somme stader er det blågrøne striper med Sitkagran blant dei friske fargane i bladverket. Nedst mot sjøen lener nokre nedsalta furuer seg mot vatnet. I dette mylderet av natur ligg huset til bestemor mi. Der står hengebjørka som gir henne herleg skugge på varme sommardagar, og mellom to vaksne rognebærtre er hengekøya festa. Poppelen luktar fantastisk når mildt sommarregn fuktar elegante blad, og ospeskogen varslar skjelvande om dei første vindpusta etter stille vær. Denne blandingsskogen er med på å illustrera dei skiftande årstidene, frå syregrøn lauvsprett, til flammande september. Gran, furu og einer er stabile fargeklattar i mørke vintermånadar.

Eg trur, trass i mine erfaringar, at skog for mange er ein statisk del av landskapet, ei kulisse for det aktive fugle- og dyrelivet. Vi tenkjer kan hende like lite på trea si avgjerande rolle for vår eksistens, som på den jobben lungene gjer i vår eigen kropp! 

For skogen er ”lungene” i verda. Tre og andre grøne vekstar tilfører oss livgivande oksygen. Oksygenet er eit resultat av den biokjemiske prosessen, fotosyntesen, der solenergi er med på omforme karbondioksid og vatn til sukker. Rolla til skogen som oksygenprodusent er kjend, derimot har ikkje så mykje fokus vore retta mot skogen som CO₂-fangar.

Alle grøne planter er avhengige av klimagassen karbondioksid for å veksa, og skogane, som kan ha levetid på mange hundre år, er dermed gigantiske karbonlager. Verdssamfunnet har i dag svære miljømessige utfordringar. Grunna enorme CO₂-utslepp, fører drivhuseffekten til global oppvarming. Dette syner seg i store klimaendringar som stormar, flaumar, tørke og smeltande isbrear. Det er avgjerande for livet på jorda at alle tenkjelege verkemiddel blir tekne i bruk for å stanse denne utviklinga. I påvente av teknologi som effektivt kan reinse CO₂, eller ta hand om dette problemet på anna vis, er skogane våre utmerka lagringsplassar for karbon. Det er først når treet rotnar, eller blir brunne at CO₂ går tilbake til atmosfæren.

Så effektive er trea, at for å ”fange” den karbondioksiden ein slepp ut på ei 200 mil lang flyreise må ein plante eit tre, og dersom ein køyrer bil må ein gjere det same etter vel 3200  km bak rattet for at miljørekneskapet skal vera i ”balanse”. Dette er med på å vise kva moglegheiter skogen har i eit miljøperspektiv. I vårt land bind skogen over 60% av dei norske CO₂ utsleppa. Styresmaktene, både lokalt og nasjonalt, må ta omsyn til dette når dei diskuterer forvaltning av skogområde. Det er viktig at skogane blir handsama rett, slik at dei kan ta opp størst mogleg mengd med karbon. I landet vårt har vi og lange tradisjonar med å nytta trevirke som materiale i både små og store byggverk. Frå eit miljøperspektiv kan det godt leggjast føringar for planlegging av byar og tettstader med dette i tankane.

I Noreg er meir enn 30% av landarealet allereie dekka av skog, og  dette arealet aukar kvart år. Diverre er ikkje den same tendensen gjeldande i resten av verda. Ein reknar med at område på storleik med Portugal blir avskoga kvart år. Dette utgjer dramatiske 18% av dei totale CO₂ utsleppa på verdsbasis, og det er særleg regnskog som går tapt. Størst er tilbakegangen i Asia og Sentral-Afrika, medan Brasil har redusera tempoet på avskoginga noko. Rike industrialiserte  land har etter mi meining eit særleg ansvar for å tilby nasjonane dette gjeld hjelp til å motverke denne tendensen. Land der det blir merkbart mindre skogareal, vil kunne oppleve negative miljømessige konsekvensar som jorderosjon, sandstormar, tørke og flaumar. Dette påverkar den lokale befolkninga i stor grad, og kan i yttarste konsekvens vera grunnlag for konfliktar mellom land og folkegrupper.

Heldigvis har bodskapen om den positive miljøeffekten som skogar gir,  ført til handlekraft frå internasjonale leiarar. Kinas president Hu Jintao lovar at landet skal plante skog på eit område lik arealet av Noreg. Kan hende har dei funne ut at det enkle ofte er det beste, og i dette tilfellet også det billegaste? Truleg var det slike tankar den kenyanske botanikaren Wangari Maathai hadde då ho i 1977 starta ”Green Belt Movement”. Hennar ide var å aktivisere lokale kvinner i skogplanting, og fokuset var å hindre at vatnet forsvann. I dag er 4000 ulike grupper organisert i denne rørsla, og Wangari Maathai har motteke Nobels fredspris for arbeidet. Kvinner frå heile verda er nå involvera i arbeidet som er viktigare enn nokon gong.

 Det er ikkje tvil om at styresmaktene i landet vårt tek den globale situasjonen på alvor. Teknologien som blir utvikla for å hindre at for mykje CO₂  kjem ut i atmosfæren er både avansert og svært kostbar. U-land vil ikkje ha råd til å  kunne ta denne teknologien i bruk. Utfordringa verda står ovanfor krev at gode planar blir utforma, og at samarbeid mellom land blir bindande. Planane må og innehalde tiltak som er tilpassa dei fattige landa. Men planane er berre papir dersom dei ikkje blir sett ut i livet, og etter mi meining er det her kvar enkelt av oss kan gjere ein innsats. Vi må sjølvsagt alle gjere vårt  for å få ned utsleppa av CO₂, men vi kan bidra med meir. Kan hende er det enklaste det beste?

Vi kan kjøpe klimakvotar som sikrar at tre blir planta i land som Etiopia, Kenya og Brasil. Har vi hage kan vi sanneleg plante eit tre der og. Vi må vere merksame på at vi ikkje kjøper møblar som er laga av trevirke frå regnskog,  og skal vi byggje hus bør valet falle på eit ”kortreist” norsk trehus. På kalde vinterdagar skrur vi straumen av og fyrer med ved.

Og til sist, når eg ligg i bestemor si hengekøye neste sommar, skal eg ignorere maset frå dei som vil at vi skal hogge tre for å skaffe betre utsyn. På veg inn skal eg smile oppmuntrande mot krattskogen, og klappe kjærleg på hengebjørka. ”Takk skal du ha”, skal eg kviskre, ”takk skal du ha!”.